ABD yönetimi, Çin’in gelişmiş yapay zeka çiplerine erişimini sınırlamak için ihracat denetimlerinde yeni bir sıkılaştırmaya gidiyor. Son düzenleme, özellikle Çin merkezli şirketlerin yurt dışındaki iştirakleri üzerinden NVIDIA ve AMD gibi üreticilerin gelişmiş AI hızlandırıcılarına ulaşmasını zorlaştırmayı hedefliyor.
Mayıs 2025’te Trump yönetimi, Biden dönemindeki AI Diffusion kurallarını uygulamayacağını açıklamıştı. O dönemde öncelik, Huawei’nin Ascend AI çiplerinin küresel yayılımını engellemek ve özellikle NVIDIA ürünleri başta olmak üzere ABD menşeli AI çiplerinin Çinli yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılmasını önlemek olarak belirlenmişti.
Ancak bu yaklaşım, pratikte önemli bir boşluk doğurdu. Çinli şirketlerin yurt dışında kurulu iştirakleri, bulundukları ülkeler üzerinden gelişmiş GPU satın alabiliyor ve bu donanımı ana şirketlerinin AI çalışmalarında kullanabilecek şekilde değerlendirebiliyordu. Böylece kağıt üzerinde Çin dışındaki yapılar üzerinden yürüyen alımlar, ihracat kısıtlamalarını fiilen aşmanın bir yolu haline geldi.
Çip sektöründen bir kaynağa göre, son bir yıl içinde NVIDIA ve AMD’nin yüz binler seviyesinde gelişmiş AI çipi bu tür Çin bağlantılı iştiraklere ulaşmış olabilir. Metinde net bir model ya da teknik seviye belirtilmese de, söz konusu ürünlerin yapay zeka eğitimi için kullanılan üst sınıf hızlandırıcılar olduğu anlaşılıyor.
ABD Ticaret Bakanlığı’nın internet sitesinde paylaşılan güncellemeye göre, artık Çin’de merkezlenen ancak fiziksel olarak başka ülkelerde bulunan kuruluşlar için de gelişmiş AI çiplerinde lisans şartı uygulanacak. Bu değişiklik, şirketin hukuki merkezi ile operasyon yürüttüğü ülke arasındaki fark kullanılarak oluşturulan satın alma kanallarını daraltmayı amaçlıyor.
Yönetimin, Temmuz 2025 gibi erken bir tarihte Tayland ve Malezya’daki paravan şirketler üzerinden Çin’e yönelen AI çipi ve GPU akışını kesmeye çalıştığı da belirtiliyor. Ancak o aşamada resmi bir tavsiye ya da açık bir duyuru yayımlanmamıştı. Son adım, o girişimlerin daha somut bir politika çerçevesine kavuştuğunu gösteriyor.
Gelişme, kısa süre önce federal savcıların Super Micro Computer’ın kurucu ortaklarından birini ve iki bağlantılı kişiyi suçlamasının ardından geldi. İddiaya göre sanıklar, paravan şirketler ağı üzerinden ilk siparişleri verip ardından gizli paketleme ve sevkiyat yöntemleri kullanarak yaklaşık $2.5 milyar değerinde NVIDIA GPU’nun Çin’e yönlendirilmesini sağlayan bir düzenek kurdu.
Yeni lisans zorunluluğu, yalnızca doğrudan satışları değil, iştirakler ve aracı şirketler üzerinden kurulan dolaylı tedarik yollarını da hedef alıyor. Böylece Washington, gelişmiş AI donanımlarının Çin bağlantılı yapılara ulaşmasını daha sıkı denetlemeye hazırlanıyor.
