ABD’nin ticaret kısıtlama listesini genişletme hazırlığında DeepSeek ve CXMT’nin de yer aldığı, ancak sürecin şimdilik bekletildiği belirtiliyor. İddiaya göre geçen yıl kurumlar arası bir komite, Çinli yapay zeka girişimi DeepSeek’in yanı sıra 100’den fazla Çinli şirketin Department of Commerce Entity List kapsamına alınmasını önerdi. Bu listeye giren şirketlerle Amerikan kurumlarının iş yapması ciddi biçimde kısıtlanıyor.
DeepSeek için öne sürülen gerekçe, şirketin Çin’in askeri ve istihbarat operasyonlarını desteklediği yönündeki değerlendirme. Aynı çerçevede Çinli bellek üreticisi CXMT’nin de kara listeye eklenmesinin gündeme geldiği aktarılıyor. Ancak Beyaz Saray’ın, özellikle Donald Trump’ın Çin’e planlanan üç günlük devlet ziyareti öncesinde Pekin’le ticaret gerilimini tırmandırmamak adına listeyi güncellemekten kaçındığı ifade ediliyor.
DeepSeek hakkındaki tartışmalar yalnızca jeopolitik boyutla sınırlı değil. Anthropic, DeepSeek ve iki gelişmiş Çinli modelin, kendi Claude modelinden distillation yöntemiyle faydalanarak yeteneklerini geliştirdiğini savunuyor. Şirkete göre bunun için 24.000 sahte hesap üzerinden 16 milyon etkileşim gerçekleştirildi. Distillation, normal koşullarda daha küçük ve daha ucuz modeller üretmek için kullanılan meşru bir teknik olarak görülse de, izinsiz kullanımlarda güvenlik önlemlerinin aşılabildiği ve ortaya çıkan yeteneklerin farklı alanlara aktarılabildiği iddia ediliyor.
Buna ek olarak DeepSeek’in yasaklı Nvidia hızlandırıcılarına paravan şirketler üzerinden erişmeye çalıştığına dair haberler de daha önce gündeme gelmişti. Metindeki bilgiler bu iddiaların sonucuna dair net bir karar ortaya koymuyor, ancak Washington’ın teknoloji ihracat kontrollerini neden daha sert değerlendirdiğini anlamak açısından tabloyu tamamlıyor.
Öte yandan DeepSeek’in ABD’li kullanıcılar arasında popülerlik kazandığı da belirtiliyor. Bunun önemli nedenlerinden biri, OpenAI ve Anthropic gibi şirketlerin daha pahalı gelişmiş modellerine alternatif olarak görülmesi. Benzer şekilde CXMT de özellikle bellek tarafında daha görünür hale geliyor. Hatta Corsair’in, en azından Çin pazarı için, Micron, Samsung ve SK hynix kaynaklı ciddi arz sıkışıklığını hafifletmek amacıyla CXMT’den DRAM tedarik ettiği ifade ediliyor.
Bu yüzden olası bir Entity List güncellemesi yalnızca hedef alınan Çinli şirketleri değil, onlarla iş yapan Amerikan şirketleri ve son kullanıcıları da etkileyebilir. ABD uzun süredir ihracat kontrolleri ve yasaklarla Çin’in ileri Amerikan teknolojilerine erişimini zorlaştırmaya çalışıyor. Ancak Çin’in de özellikle yarı iletken üretiminde kritik öneme sahip nadir toprak malzemelerindeki ağırlığı, olası bir misilleme aracı olarak görülüyor. Yüzlerce şirketi kapsayabilecek yeni bir güncelleme, iki ülke arasındaki teknoloji ve ticaret gerilimini daha da oynak hale getirebilir.
