Üç büyük yayıncı ve bir yazar, Google’a karşı Gemini yapay zeka modelinin eğitimi kapsamında telif hakkı ihlali iddiasıyla toplu dava açılması için başvuruda bulundu. Davacı tarafı Hachette Book Group, Cengage Learning, Elsevier ve yazar Scott Turow oluşturuyor. İddiaya göre Google, telif koruması altındaki çok sayıda eseri izin almadan ve herhangi bir ödeme yapmadan yapay zeka eğitiminde kullandı.
Dava dosyasında, Google’ın milyonlarca telifli eseri izinsiz çoğalttığı, yazarlara ve yayıncılara herhangi bir karşılık sunmadığı ve bunun telif yasalarını ihlal ettiğini bilerek hareket ettiği öne sürülüyor. Şikayette ayrıca Google’ın, eğitimde kullanılan kaynakları gizlemek ve yetkisiz kullanımı kolaylaştırmak amacıyla eserlerdeki CMI bilgilerini kaldırdığı da iddia ediliyor. CMI, genel olarak telif yönetimi bilgilerini ifade ediyor.
Başvuruda öne çıkan bir diğer nokta, Gemini’nin yalnızca eğitim sürecinde telifli içeriklerden yararlanmış olması değil. Davacılar, sistemin bazı durumlarda mevcut eserlere çok benzeyen “kopya” çalışmaların üretilmesine imkan verdiğini, hatta bunu teşvik edebildiğini savunuyor. Buna göre ortaya çıkan çıktılar, orijinal eserlerin yerine geçebilecek nitelikte olabiliyor ve buna rağmen ne yazarlara ne de yayıncılara atıf ya da ödeme yapılıyor.
Dava metninde, Google’ın uygun güvenlik önlemleri olmadan Gemini’nin eğitim aldığı telifli içeriklerin yerini tutabilecek çıktılar üretmeye devam edeceğini bildiği, ancak etkili korumaları devreye almadığı da ileri sürülüyor. Bu yönüyle dosya, yalnızca eğitim verisinin kullanımı değil, model çıktılarının ticari ve hukuki etkileri üzerinden de şirketi sorumlu tutmaya çalışıyor.
Yayıncılık dünyası son dönemde, büyük dil modellerini eğitmek için koruma altındaki eserleri tarayan teknoloji şirketlerinden lisans veya tazminat almak amacıyla birden fazla girişimde bulundu. Aynı taraflardan bazılarının Meta’ya karşı benzer bir toplu dava süreci yürüttüğü de belirtiliyor. Bununla birlikte, telif hakkı ihlali temelli davalar şimdiye kadar net ve kalıcı başarı elde etmekte zorlandı.
Yakın dönemde açılan benzer davalar da bu alanın hukuken hâlâ şekillenmekte olduğunu gösteriyor. 2025 yılında ayrı bir yazar grubu, Claude geliştiricisi Anthropic’e karşı açtığı ve telif ihlalinden korsanlık boyutuna taşınan davada ilk aşamada $1.5 milyar tutarında bir uzlaşmaya varmıştı. Ancak bu anlaşma, davaya bakan hakim tarafından “tamamlanmaya yakın bile değil” gerekçesiyle reddedildi. Meta’ya karşı yazarların yürüttüğü başka bir telif girişimi de geçen yıl istenen sonucu veremedi. Ayrıca iki farklı yazarın, eserlerinin AI eğitimi için lisanssız kullanıldığı iddiasıyla Apple’a karşı da adım attığı aktarılıyor.
Yeni Google davası, üretken yapay zekanın hangi verilerle eğitilebileceği ve model çıktılarının telif hukukunda nasıl değerlendirileceği tartışmasını bir kez daha gündeme taşıyor. Sürecin sonucu, yalnızca Google ve Gemini için değil, yayıncılar ile AI şirketleri arasındaki lisanslama ve kullanım sınırları açısından da önemli bir referans oluşturabilir.
