ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği’nin Apple, Google ve diğer ABD’li teknoloji şirketlerine yönelik rekabet cezaları nedeniyle ticaret gerilimini bir üst seviyeye taşıdı. Trump, Section 301 kapsamında yeni bir soruşturma başlatıldığını açıkladı. Bu süreç, ilerleyen aşamada AB’ye karşı ek gümrük tarifelerine kapı açabilir.
Açıklama, Avrupa Komisyonu’nun 23 Temmuz’da Google’a Digital Markets Act kapsamında toplam 890 milyon € ceza vermesinin hemen ardından geldi. Bu tutarın 460 milyon €’luk kısmı, Google servislerinin arama sonuçlarında kayırıldığı gerekçesine dayanıyor. Kalan 430 milyon € ise işletmelerin Google Play kullanıcılarını alternatif satın alma seçeneklerine yönlendirmesini kısıtlayan uygulamalarla ilgili.
Trump, AB’nin ABD’li şirketlerden haksız şekilde para topladığını savunarak bu cezaların geri çekilmesi gerektiğini söyledi. Soruşturmanın sonunda “önemli” bir tarife çıkabileceğini de belirtti. Ancak hangi ürünlerin etkileneceği, oranların ne olacağı veya sürecin ne kadar süreceği konusunda herhangi bir ayrıntı paylaşılmadı.
1974 tarihli Trade Act içindeki Section 301, ABD ticaret temsilcisine yabancı hükümet uygulamalarını “haksız”, “makul olmayan” veya “ayrımcı” bulunmaları halinde inceleme yetkisi veriyor. AB aleyhine bir sonuca varılması, tarifeler ya da başka ticaret kısıtlamaları için hukuki dayanak oluşturabilir. Buna karşın bu mekanizma, Avrupa Komisyonu kararlarını iptal edemiyor ve AB hukukuna göre kesilen para cezalarını ortadan kaldıramıyor.
Gelişme yalnızca Google ile sınırlı değil. Trump, eleştirilerinde Apple, Meta ve Amazon’un da adını andı. Avrupa Komisyonu, 23 Nisan 2025’te Apple’a App Store kurallarının geliştiricilerin müşterileri Apple’ın ödeme sistemi dışındaki tekliflere yönlendirmesini engellediği gerekçesiyle 500 milyon € ceza vermişti. Apple ise 7 Temmuz 2025’te bu cezaya itiraz ederek Komisyon’un taleplerinin DMA’nın gerektirdiğinin ötesine geçtiğini savundu.
Apple, uyum için yüz binlerce saatlik mühendislik çalışması yaptığını ve ürünlerle politikalarda onlarca değişiklik uyguladığını söylüyor. Avrupa tarafı ise bu kuralların tüketicilerin alternatif tekliflere erişimini artırdığını ve “gatekeeper” olarak tanımlanan büyük platformların rakipleri dezavantajlı duruma düşürmesini engellediğini belirtiyor. Komisyon; Apple, Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve ByteDance hizmetlerini DMA kapsamında gatekeeper olarak sınıflandırmış durumda.
Bu nedenle tartışma artık sadece App Store veya Google Play kurallarının Avrupa hukukuna uyup uymadığı meselesi olmaktan çıkmış görünüyor. ABD tarafı, AB’nin düzenleyici çerçevesini doğrudan ayrımcı bir ticaret uygulaması olarak ele almaya çalışıyor. Olası tarifeler ise teknoloji dışındaki Avrupa ürünlerini de kapsayabilir; bu durumda maliyet önce ABD’deki ithalatçılara yansır, ardından işletmeler ve tüketicilere aktarılabilir.
Sonuç olarak soruşturma, ABD-AB hattındaki teknoloji ve ticaret gerilimini belirgin biçimde artırıyor. Yine de Apple ve Google’ın Avrupa hukukunu ihlal edip etmediğine karar verecek olan taraf ABD değil, Avrupa’daki düzenleyiciler ve mahkemeler olmaya devam edecek.
