Bir geliştirici, I. Dünya Savaşı’nın son döneminden kalan 108 yıllık şifreli bir Alman radyo mesajının ilk kez çözüldüğünü duyurdu. 1918’de iletilen mesajın, Kırım Yarımadası yakınlarındaki İngiliz ve Müttefik deniz hareketlerine ilişkin istihbarat içerdiği belirtiliyor.
Söz konusu metin, Almanya merkezli bir bilim blogunun tuttuğu 50 çözülememiş şifre listesinde yer alıyordu. Mesajın ADFGVX yöntemiyle kodlandığı zaten biliniyordu. Bu yöntem, harflerin bir tablo üzerinden yer değiştirdiği ve kullanılan anahtar kelimeye göre farklı sonuçlar üreten daha karmaşık bir askeri şifreleme sistemi olarak tanımlanıyor.
Geliştirici Prinz, GPT-Astra’nın çözüm için “TRUPPENVERSCHIEBUNG” anahtar sözcüğünü kullandığını aktardı. Bunun sonucunda ortaya çıkan Almanca metin, kabaca Sivastopol’e bir İngiliz kruvazörünün ulaştığını ve 26’sında bir Müttefik filosunun onu takip edeceğini bildiren bir uyarıya işaret ediyor. Metindeki bir karakterin belirsiz ya da hatalı iletilmiş olduğu da özellikle not ediliyor.
Çözümün doğruluğu, dönemin askeri kayıtlarıyla da karşılaştırılmış. Kruvazörün varış zamanına ilişkin bölümün, İngiliz kruvazörü HMS Canterbury’nin 24 Kasım 1918’de Sivastopol, Kırım’a ulaşmasıyla örtüştüğü ifade ediliyor. Müttefik filosunun 26 Kasım’daki gelişi de incelenen tarihsel kayıtlarla uyumlu görünüyor.
Bu çalışmada öne çıkan nokta, önceki çözüm girişimlerinin muhtemelen yanlış bir varsayıma dayanmış olması. Daha önce “TRUPPENVERSCHIEBUNG” anahtarının ancak 9 Aralık 1918’den itibaren kullanıldığı düşünülüyordu. Oysa mesaj 29 Kasım 1918’de iletilmişti. Yeni çözüm, anahtarın sanılandan daha erken kullanılmış olabileceğini gösteriyor.
Sonuç, güncel yapay zeka modellerinin yalnızca modern iş yüklerinde değil, tarihsel şifre çözme gibi esnek akıl yürütme gerektiren alanlarda da kullanılabildiğine dair dikkat çekici bir örnek sunuyor. Yine de burada öne çıkan unsur, modelin hesaplama gücünden çok doğru varsayımı test edebilmiş olması gibi görünüyor.
