Norveç, ilkokul çağındaki çocukların üretken yapay zeka araçlarını kullanmasına geniş kapsamlı bir yasak getiriyor. Yeni düzenleme, yeni öğretim yılının başlayacağı ağustos sonundan itibaren yürürlüğe girecek. Karar, 1. sınıftan 7. sınıfa kadar olan, yani yaklaşık 6 ila 13 yaş arasındaki öğrencileri kapsıyor.
Hükümetin yaklaşımının temelinde, üretken AI araçlarının çocukların öğrenme sürecindeki kritik adımları atlamasına yol açabileceği görüşü bulunuyor. Açıklamalarda okulların önceliğinin çocuklara okuma, yazma ve matematik becerilerini kazandırmak olması gerektiği vurgulandı. Bu çerçevede yasak, özellikle erken yaşta temel akademik yetkinliklerin teknoloji desteği olmadan inşa edilmesini hedefliyor.
Düzenleme yalnızca küçük yaştaki öğrencilerle sınırlı değil. 14 ila 16 yaş aralığındaki öğrenciler üretken AI araçlarını kullanabilecek, ancak bu kullanım öğretmen gözetimi altında olacak. 17 yaş ve üzerindeki gençlerin ise yapay zekayı uygun şekilde kendi başlarına kullanmaları teşvik ediliyor. Böylece ülke, yaş gruplarına göre kademeli bir kullanım modeli benimsemiş oluyor.
Norveç’in sınıflarda teknolojiyi sınırlamaya yönelik ilk adımı bu değil. Ülke, 2024 yılında okullarda akıllı telefon ve tablet kullanımını yasaklamıştı. Bu uygulamanın ardından zorbalıkta azalma, notlarda iyileşme ve ruh sağlığı sorunları nedeniyle psikolog ziyaretlerinde belirgin düşüş görüldüğü bildirildi. Elde edilen olumlu sonuçların özellikle kız öğrenciler arasında daha güçlü hissedildiği ifade ediliyor.
Bunun yanında Norveç, 16 yaş altındaki tüm çocuklar için bir sosyal medya yasağını da gündemine almış durumda. Bu konuda yıl sonuna kadar parlamentoya bir yasa tasarısı sunulması planlanıyor. Yaklaşım, çocukların dijital platformlarla ilişkisini daha sıkı kurallarla çerçeveleme yönünde ilerliyor.
Benzer tartışmalar ABD’de de sürüyor. Senato ve Temsilciler Meclisi’nde görüşülen bir tasarı, AI şirketlerinin yaş doğrulama sistemi uygulamasını ve küçük yaştakilere sohbet botu sunmamasını öngörüyor. GUARD Act olarak anılan tasarı Senato Yargı Komitesi aşamasını geçti, ancak henüz oylanmadı. Tasarının dili son dönemde daraltıldı; önce daha geniş bir chatbot alanını kapsarken, artık daha çok “AI companions” olarak tanımlanan ürünlere odaklanıyor. Eleştiriler ise bu daha dar tanımın, bazı şirketlerin araçlarını kapsam dışında göstermesine imkan verebileceği yönünde.
