Çin, teknoloji ihracat kısıtlamalarını önemli ölçüde genişletebilecek yeni adımları değerlendiriyor. Gündemde gelişmiş AI modelleri, bu modellerin eğitiminde kullanılan veriler ve stratejik öneme sahip teknoloji şirketlerinin yurt dışı satın alımları yer alıyor. Değerlendirilen paket içinde, Çinli çip tasarımcılarının gelişmiş yongalarını TSMC ve diğer yabancı üreticilerde ürettirmesini engelleyebilecek bir düzenleme de bulunuyor.
Amaç, ABD ile frontier AI ve donanım alanındaki rekabet sertleşirken, en ileri AI geliştirmelerini ülke içinde tutmak. Ancak böyle bir yaklaşımın yan etkisi de var: Çin kaynaklı AI standartlarının küresel ölçekte yayılmasını yavaşlatabilir. Bu da uzun vadede ülkenin uluslararası etkisini zayıflatabilecek bir unsur olarak görülüyor.
Ticaret yetkililerinin yerli AI ve yarı iletken şirketleriyle, kritik teknolojilerin yurt dışına transferini ya da Batılı denetim altına girmesini önlemeye yönelik seçenekleri görüştüğü belirtiliyor. Alibaba, ByteDance ve Zhipu gibi şirketlerle yapılan temaslarda, önemli AI eğitim verilerinin Çin dışına aktarımının sınırlandırılması ve yabancı kullanıcıların model ağırlıklarını indirmesinin kısıtlanması gibi başlıklar öne çıkıyor.
Böyle bir senaryoda yurt dışındaki müşteriler Çinli şirketlerin AI hizmetlerine uzaktan erişmeye devam edebilir. Yani şirketler yabancı pazarlardan gelir üretmeyi sürdürebilir. Buna karşın indirilebilir model ağırlıklarına sınırlama getirilmesi, sektör açısından daha derin sonuçlar doğurabilir. DeepSeek ve Moonshot bugün açık ağırlıklı modeller sunuyor; kullanıcılar bu modelleri indirip kendi altyapılarında çalıştırabiliyor ve belirli iş yüklerine göre uyarlayabiliyor. Anthropic ve OpenAI tarafında ise amiral gemisi modeller kapalı yapıda kalıyor.
Çip tarafındaki öneri ise özellikle dikkat çekici. Olası kurallar, Alibaba, ByteDance ve Huawei gibi Çinli şirketlerin tasarladığı gelişmiş işlemcilerin TSMC gibi yurt dışı dökümhanelerde üretilmesini engelleyebilir. Bu yaklaşım, SMIC’e daha fazla sipariş ve Ar-Ge ile kapasite artışı için finansal destek sağlayabilir. Öte yandan Çinli şirketlerin daha güçlü üretim teknolojilerine erişimini de sınırlamış olur.
Bunlara ek olarak, agentic AI dahil stratejik teknoloji alanlarında faaliyet gösteren şirketlerin yabancı satın alımlarına yönelik denetimin sıkılaştırılması da değerlendiriliyor. Söz konusu önlemlerin, Çin’in ihracı yasak veya kısıtlı teknolojiler kataloğunun bir sonraki güncellemesine eklenmesi gündemde.
