Köpeklerin insan duygularına duyarlı olduğu uzun süredir davranış düzeyinde biliniyordu. Yeni bir fMRI araştırması ise bu yeteneğin beyindeki karşılıklarına daha net ışık tutuyor. Çalışmaya göre köpekler, mutlu insan yüz ifadelerini işlerken belirli beyin bölgelerinde belirgin aktivite gösteriyor. Ayrıca öfke, üzüntü ve korku gibi olumsuz yüz ifadeleri arasında da ayrım yapabildikleri görülüyor.
Araştırmacılar, köpeklerin insanlarla kurduğu güçlü sosyal bağ nedeniyle özellikle ilgi çekici bir model sunduğunu belirtiyor. İnsanlar yüzlerdeki küçük ayrıntıları okumada oldukça başarılı ve veriler, köpeklerin de benzer biçimde bu ipuçlarına hassas olduğunu düşündürüyor. Bu da köpeklerin, insan sosyal sinyallerini anlamaya yönelik dikkat çekici uyumlar geliştirmiş olabileceğine işaret ediyor.
Önceki davranış çalışmalarında köpeklerin insan yüzlerindeki duyguları ayırt edebildiği gösterilmişti. Örneğin köpekler, sahiplerinin mutlu ifadeyle işaret ettiği bir kutuyu, korku ya da tiksintiyle yaklaşılan kutuya kıyasla daha çok tercih edebiliyor. Daha eski fMRI çalışmalarında da köpek beynindeki sol temporal korteksin insan yüzlerine, köpek yüzlerine kıyasla daha güçlü tepki verdiği; ayrıca kaudat, hipokampus ve amigdala gibi bölgelerin duygulu insan yüzlerinde nötr yüzlere göre daha fazla etkinleştiği bulunmuştu.
Yeni çalışmada amaç, insan yüz ifadelerinin köpek beyninde nasıl işlendiğini daha doğrudan incelemekti. İlk deney için sekiz köpek seçildi: altı border collie, bir labrador ve bir gold retriever. Tüm köpekler insanlarla yaşayan ve iyi sosyalleşmiş bireylerdi. Yedi köpek daha önce fMRI çalışmalarına katılmıştı ve tarama sırasında hareketsiz şekilde sfenks pozisyonunda durmaları için eğitilmişti. Araştırmaya yeni katılan Molly ise aynı protokolle eğitildi.
Tarama sırasında köpeklerin başını desteklemek için çene dayanağı kullanıldı ve gürültüye karşı kulak koruyucuları takıldı. Herhangi bir fiziksel kısıtlama uygulanmadı. MRI cihazı içindeyken köpeklere rastgele sırayla insan yüzleri gösterildi. Bu yüzler ya nötr ya da mutlu ifadeye sahipti ve her bir uyaran yedi saniye boyunca ekranda kaldı. Olası tanıdıklık etkisini ortadan kaldırmak için köpeklere yabancı kişilerin yüzleri gösterildi.
Analiz sonucunda, mutlu yüzlere karşı en belirgin aktivitenin temporal korteks ve kaudat çekirdeğinde görüldüğü bildirildi. Temporal korteks daha yüksek bilişsel işlevlerle ilişkilendirilirken, kaudat çekirdeği ödül işleme süreçleriyle bağlantılı kabul ediliyor. Bu sonuç, köpeklerin yalnızca insan yüzünü tanımakla kalmayıp, mutlu ifadeyi olumlu bir sosyal sinyal olarak da değerlendirebildiğini düşündürüyor.
Çalışmanın öne çıkan yönlerinden biri, köpeklerin yüz ifadesi işleme becerisini yalnızca genel bir “pozitif-negatif” ayrımına indirgememesi. Bulgular, olumsuz yüz ifadeleri arasında da ayrım yapılabildiğini gösteriyor. Özellikle öfke, üzüntü ve korku gibi ifadelerin birbirinden farklı biçimde işlendiği belirtiliyor. Bu da köpeklerin insanlarla günlük etkileşimlerinde çok daha ince duygusal ipuçlarını takip ediyor olabileceğini gösteren önemli bir ayrıntı.
Örneklem büyüklüğü sekiz köpekle sınırlı olsa da, çalışma köpek-insan etkileşiminin nörobiyolojik temelini anlamak açısından dikkat çekici bir adım niteliğinde. fMRI gibi yöntemlerle elde edilen veriler, köpeklerin insan sosyal dünyasına ne kadar uyum sağladığını daha somut biçimde ortaya koyuyor. Bulgular, köpeklerin mutlu insan yüzlerini beyinde özel olarak işlediğini ve farklı olumsuz ifadeleri de ayırt edebildiğini destekliyor.
