ABD’de kömürden elektrik üretimi yaklaşık yirmi yıldır gerilerken, ikinci Trump yönetimi bu düşüşü yavaşlatmak için daha sert müdahalelere yöneldi. Bu adımların en dikkat çekici olanlarından biri, kapanması planlanan kömür santrallerinin ihtiyaç bulunmasa bile çalışmaya devam etmesinin emredilmesi oldu. Ancak bu yaklaşım şimdi yargıdan önemli bir engelle karşılaşmış durumda.
Washington DC Temyiz Mahkemesi’ndeki üç yargıçtan oluşan oybirliğiyle alınmış bir karar, Enerji Bakanlığı’nın Michigan’daki J.H. Campbell Generating Plant için verdiği acil durum emirlerinin dayandığı hukuki gerekçeyi geçersiz buldu. Karar doğrudan tek bir santrali ilgilendirse de, mahkemenin kullandığı gerekçelendirme, DOE tarafından benzer yöntemle açık tutulan diğer kömür santralleri açısından da emsal niteliği taşıyor.
Davanın merkezinde Federal Power Act kapsamındaki 202(c) maddesi yer alıyor. Bu düzenleme, ABD savaş halindeyken ya da elektrik talebinde ani artış veya elektrik arzında yetersizlik nedeniyle bir acil durum ortaya çıktığında DOE’ye olağanüstü yetkiler veriyor. Bakanlık da J.H. Campbell santralinin kapanmasını erteleyen emirlerini bu maddeye dayandırdı. Söz konusu tesisin geçen yıl kapanması planlanıyordu, ancak DOE tarafından verilen ve her biri yasa gereği 90 günle sınırlı toplam beş ayrı acil durum bildirimiyle faaliyetini sürdürdü.
Mahkemenin temel değerlendirmesi, burada yasa metninin öngördüğü türde bir “acil durum” bulunup bulunmadığı sorusuna dayanıyor. 202(c) maddesi, olağan piyasa koşullarından veya uzun süredir bilinen yapısal dönüşümlerden değil, savaş hali ya da ani gelişen arz-talep dengesizliklerinden söz ediyor. Yargıçlar, kapanış takvimi önceden belli olan bir kömür santralinin devrede tutulmasının bu çerçeveye sokulamayacağı sonucuna vardı.
Kararın önemi yalnızca belirli bir santralin geleceğinden ibaret değil. ABD elektrik şebekesinde kömürün payı uzun süredir azalıyor ve bu eğilim ilk Trump yönetimi döneminde de tersine çevrilememişti. İkinci dönemde ise yönetim, kömür kullanımını desteklemek için daha doğrudan araçlara başvurdu. Bunların arasında, ekonomik ya da operasyonel nedenlerle kapanacak tesislerin idari emirlerle sistemde tutulması öne çıktı. Mahkeme kararı, bu yöntemin hukuki sınırlarını net biçimde çizmiş oldu.
J.H. Campbell Generating Plant davası, eyaletler ve çeşitli taraflarca açılan daha geniş kapsamlı itirazların ilki olarak mahkemeye taşınmıştı. Özellikle kapanması planlanan kömür santrallerinin bulunduğu eyaletler, DOE’nin acil durum ilanlarının yasa dışı olduğunu savunuyordu. Cuma günü açıklanan karar, bu itirazlar içinde ilk somut yargı değerlendirmesi olduğu için ayrıca dikkat çekiyor. Bundan sonra benzer davalarda aynı yorumun referans alınması beklenebilir.
Burada kritik nokta, DOE’nin kullandığı yetkinin süreli ve istisnai bir araç olması. Federal Power Act kapsamındaki acil durum emirleri kalıcı bir enerji politikası mekanizması olarak tasarlanmamış durumda; her biri en fazla 90 gün geçerli olabiliyor. Buna rağmen J.H. Campbell için arka arkaya beş kez aynı araca başvurulmuş olması, mahkemenin gözünde geçici çözüm ile kalıcı müdahale arasındaki çizginin aşıldığını düşündüren unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Karar metninin özünde, elektrik sisteminde yaşanan dönüşümün tek başına acil durum sayılamayacağı anlayışı var. Kömür santrallerinin kapanışı ABD’de uzun süredir devam eden bir eğilim ve bu kapanışlar genellikle önceden planlanıyor. Dolayısıyla mahkeme, önceden bilinen bir kapanışın “ani” bir arz yetersizliğiyle eşdeğer tutulamayacağı görüşünü benimsedi. Yasa maddesinde geçen “sudden increase” ve “shortage” ifadelerinin de bu nedenle dar yorumlanması gerektiği mesajı verildi.
Bu karar, enerji politikasının idari otorite ile yasal yetki sınırları arasındaki gerilimini de ortaya koyuyor. Yönetim bir enerji kaynağını desteklemek isteyebilir, ancak bunun hangi araçlarla yapılabileceği yasayla belirlenmiş durumda. Eğer ortada savaş hali ya da gerçekten ani bir elektrik açığı yoksa, kapanacak bir tesisi acil durum hükmüyle ayakta tutmak mahkemeye göre mümkün değil. Bu da kömür lehine atılan adımların sadece siyasi tercihle değil, hukuki dayanakla da test edildiğini gösteriyor.
Michigan’daki santral özelinde kararın pratik etkisi önemli olsa da daha geniş ölçekte asıl sonuç, DOE’nin benzer emirler için hareket alanının daralması olabilir. Mahkemenin yorumuna göre 202(c), geniş takdir yetkisi sağlayan genel amaçlı bir düzenleme değil. Tam tersine, belirli ve sınırlı koşullarda devreye girebilen istisnai bir yetki. Bu nedenle, kapanması planlanmış başka kömür santralleri için aynı yöntemin sürdürülmesi yeni hukuki riskler doğuracaktır.
ABD enerji karmasında kömürün gerilemesi yeni bir gelişme değil; ancak bu dava, söz konusu gerilemenin idari emirlerle ne ölçüde yavaşlatılabileceğine dair önemli bir sınır çiziyor. Yargı, mevcut yasa metninin bu tür müdahaleleri desteklemediğini açık biçimde ortaya koymuş oldu. Bundan sonra kömür santrallerini açık tutmaya yönelik girişimlerin başarılı olabilmesi için ya gerçekten yasa kapsamına giren bir acil durumun oluşması ya da farklı bir yasal dayanak bulunması gerekecek.
Sonuç olarak DC Circuit’in oybirliğiyle verdiği karar, yalnızca J.H. Campbell Generating Plant için değil, DOE’nin kömür santrallerini açık tutmak amacıyla kullandığı acil durum yaklaşımının tamamı için kritik bir dönüm noktası niteliğinde. Mahkeme, savaş hali veya ani elektrik arz-talep sorunu olmadan 202(c) maddesinin devreye sokulamayacağını belirterek, enerji politikasında yürütmenin yetki sınırlarını hatırlatmış oldu.
