ABD’de Trump yönetimi, enerji santrallerinden kaynaklanan iklim kirliliğini sınırlayan Biden dönemi kurallarının büyük bölümünü geri çekti. Çevre Koruma Ajansı’nın açıkladığı nihai plan, 2024 tarihli Carbon Pollution Standards düzenlemesini önemli ölçüde zayıflatıyor. Kurum, söz konusu standardın Clean Air Act kapsamında yetkisini aştığını ve zorunlu tuttuğu emisyon kontrol teknolojilerinin “yeterince kanıtlanmadığını” savundu.
Açıklanan adım, enerji santrallerine yönelik sera gazı düzenlemelerinde daha geniş bir geri çekilmenin parçası olarak görülüyor. EPA bununla da sınırlı kalmadı; kurum, enerji santrallerine ilişkin “kalan tüm” greenhouse gas emisyon gerekliliklerini de iptal etmeyi önerdi. Ajans, bu tesislerden çıkan emisyonların iklim değişikliği üzerinde “maddi bir etkisi olmadığını” ileri sürdü. Bu yaklaşım, federal düzeyde iklim kirliliğinin nasıl tanımlandığı ve düzenlendiği konusunda köklü bir yön değişimine işaret ediyor.
Karbon kirliliği standartlarının iptaline yönelik plan aslında ilk olarak geçen ilkbaharda gündeme gelmişti. Ancak şimdi açıklanan nihai plan, bu niyetin resmiyet kazandığını gösteriyor. Düzenlemenin hedef aldığı alanın önemi de dikkat çekici. Enerji santralleri, sera gazı emisyonlarında en büyük kaynaklardan biri olarak değerlendiriliyor ve bu alan, uzun süredir ABD iklim politikasının merkezinde yer alıyor.
Mevcut tartışmanın hukuki zemini ise yıllar öncesine dayanıyor. ABD Yüksek Mahkemesi, 2007 yılında verdiği kararda Clean Air Act kapsamındaki “air pollutants” tanımının greenhouse gases’i de içerdiğine hükmetmişti. Mahkeme ayrıca EPA’nın, sera gazlarının insan sağlığı ve çevre için tehlike oluşturduğuna kanaat getirmesi halinde bu emisyonları azaltmak için harekete geçmesi gerektiğini belirtmişti. EPA da 2009 yılında bu doğrultuda söz konusu “endangerment finding” kararını almıştı.
Bugünkü adımın en tartışmalı yönlerinden biri de burada ortaya çıkıyor. Eleştiriler, yönetimin yalnızca belirli bir emisyon standardını geri almakla kalmayıp, iklim kirliliğini düzenleyen daha geniş hukuki çerçeveyi de sarsmaya çalıştığı yönünde. Biden döneminde EPA’da kıdemli danışman olarak görev yapan Zealan Hoover, yönetimin yaklaşımını, iklim kirliliğinin insan sağlığına ya da kamu refahına zarar vermediği iddiası üzerinden mevcut düzenleyici yapının temellerini hedef alan bir hamle olarak değerlendirdi.
Bununla birlikte, çevre hukuku ve iklim politikası alanındaki uzmanlar, EPA’nın kararını hangi ayrıntılı gerekçelerle savunduğunu incelemek için henüz yeterli zaman bulamadı. Dolayısıyla bundan sonraki süreçte hukuki metinlerin, teknik dayanakların ve idari gerekçelerin daha yakından mercek altına alınması bekleniyor. Özellikle ajansın, düzenleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmak için greenhouse gas emisyonlarına dair önceki tehlike değerlendirmesini fiilen tersine çevirecek bir yol izleyip izlemeyeceği kritik başlıklardan biri olacak.
Center for Biological Diversity bünyesindeki Climate Law Institute’da kıdemli avukat olarak görev yapan Maggie Coulter, yönetimin sera gazlarını hiç düzenlememek için bir “non-endangerment finding” yaklaşımına yönelebileceğini düşünüyor. Coulter’a göre bu çizgi, yerleşik bilimsel verilerle çelişiyor. Ayrıca böyle bir yaklaşımın mahkemede ayakta kalıp kalamayacağı da ciddi biçimde sorgulanıyor. Görünen o ki bundan sonraki aşama, yalnızca çevre politikası açısından değil, ABD’de iklim düzenlemelerinin hukuki dayanağı açısından da belirleyici olacak.
