Anthropic’in en güçlü iki yapay zekâ modeli olan Claude Fable 5 ve Claude Mythos 5, ABD kaynaklı ihracat kontrol kararı sonrası dünya genelinde erişime kapatıldı. 9 Haziran 2026’da genel kullanıma açılan Fable 5 ile daha sınırlı erişime sahip Mythos 5, sadece dört gün sonra devre dışı kaldı. Şirket, 12 Haziran günü saat 5:21 pm ET’de aldığı resmi talimat üzerine erişimi askıya aldığını açıkladı.
Kararın kapsamı dikkat çekici. ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in CEO Dario Amodei’ye gönderdiği yazıya göre, ABD içinde ya da dışında bulunan tüm yabancı uyrukluların bu modellere erişiminin durdurulması istendi. Anthropic ise kullanıcıları milliyete göre anlık biçimde filtreleyemediği için uyum sağlamak adına erişimi tüm müşteriler için aniden kapattığını belirtti. Bu durumun kısa süreliğine şirketin ABD doğumlu olmayan kendi çalışanlarını da etkilediği ifade ediliyor.
Washington tarafı gerekçe olarak ulusal güvenliği ve Fable 5 üzerinde tespit edilen bir “jailbreak” yöntemini gösterdi. Söz konusu açık, modelin güvenlik sınırlarının aşılmasına imkân tanıyan bir teknik olarak tanımlanıyor. Anthropic ise riskin abartıldığını savunuyor; şirkete göre bu yöntem daha çok program kodunu inceleme ve hataları tespit etme düzeyinde sınırlı bir yetenek sunuyor. Ayrıca benzer kabiliyetlerin OpenAI GPT-5.5 gibi rakip modellerde de görülebildiği öne sürülüyor.
Beyaz Saray cephesinden gelen açıklamalar ise daha sert. Başkanlık Bilim ve Teknoloji Danışmanları Konseyi eş başkanı David Sacks, yönetimin Amodei’den ya açığı gidermesini ya da modeli kullanım dışı bırakmasını istediğini, ancak bunun kabul edilmediğini söyledi. Ayrı bir habere göre Amazon CEO’su Andy Jassy de yetkililere, Amazon araştırmacılarının Fable 5 istemleri üzerinden siber saldırılara yardımcı olabilecek bilgilere ulaştığını aktardı. Amazon, güvenlik riskleri konusunda hükümetlerin görüş istemesinin olağan olduğunu söylemekle yetindi.
Gerginlik aslında daha önce başlamıştı. Anthropic’in teknolojisinin kitlesel gözetim veya tam otonom silah sistemlerinde kullanılmasına karşı çıkması, Pentagon yönetimiyle şirket arasında anlaşmazlık yaratmıştı. Ardından federal kurumların Anthropic teknolojisini kullanması durduruldu ve şirket ulusal güvenlik açısından tedarik zinciri riski olarak sınıflandırıldı. Anthropic bu karara karşı dava açmıştı.
ABD dışındaki tepki ise doğrudan teknoloji egemenliği konusuna odaklandı. Avrupa Komisyonu gelişmeleri incelediğini duyururken, Fransa, Finlandiya, Kanada ve Birleşik Krallık’tan gelen açıklamalarda yabancı bir hükümetin kritik bir AI hizmetini tek taraflı biçimde kapatabilmesinin yarattığı bağımlılık riski vurgulandı. Mevcut tabloda Fable 5 ve Mythos 5’in yeniden açılması için ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Bureau of Industry and Security üzerinden lisans süreci gerekiyor. Anthropic’in pozisyonu ise değişmiş değil: şirket, bu standardın tüm sektöre uygulanmasının yeni nesil modellerin dağıtımını ciddi ölçüde yavaşlatacağını savunuyor.
