Ryzen 7 9800X3D, 3D V-Cache tasarımı sayesinde oyun performansında çok güçlü bir işlemci olarak öne çıkıyor. Ancak bu tasarımın bir yan etkisi de ısı davranışında görülüyor. Yığılmış önbellek yapısı, pratikte bir tür termal katman gibi davranabildiği için işlemci, yeterli soğutma kullanılsa bile birçok modele göre daha sıcak çalışabiliyor.
Bu duruma farklı bir açıdan yaklaşan der8auer, alışılmış fanlı çözümler yerine doğal hava akışından yararlanan deneysel bir düzenek kurdu. Testte Ryzen 7 9800X3D, sıvı soğutma bloğu ve 240mm radyatörle kullanıldı; ancak radyatörde fan yer almadı. Bunun yerine, radyatörün üstüne 3D yazıcıyla üretilmiş parçalardan oluşan uzun bir baca sistemi eklendi.
Kurulumun temelinde “stack effect” olarak bilinen fiziksel etki yer alıyor. Baca içindeki sıcak hava, çevredeki havaya göre daha düşük yoğunluğa sahip olduğu için yukarı yönlü hareket ediyor. Bu da basınç farkı oluşturarak sistem içindeki havanın doğal biçimde çekilmesine yardımcı oluyor. Böylece fan kullanılmadan da hava akışı sağlanabiliyor.
İlk denemelerde 20 cm yüksekliğinde tek bir 3D baskı baca kullanıldı. Bu daha mütevazı yükseklikte bile, işlemci 100W güç çekerken sıcaklıklarda küçük ama ölçülebilir bir iyileşme görüldü. Asıl dikkat çekici sonuç ise baca yüksekliği ciddi biçimde artırıldığında ortaya çıktı.
Der8auer, modüler parçaları üst üste ekleyerek sistemi 110 cm yüksekliğe kadar çıkardı. Bu yükseklik neredeyse tavan seviyesine ulaşıyordu. Bu noktada sıcaklıklar o kadar hızlı düştü ki ölçüm almak bile zorlaştı. Düzenin gerçekten hava akışı oluşturduğunu göstermek için sis tabancası da kullanıldı; görüntüde havanın odaya dağılmak yerine hazneye doğru çekildiği görüldü.
Maksimum yükseklikte elde edilen sonuç, Ryzen 7 9800X3D’nin 90°C olan sıcaklığının 71°C’ye inmesi oldu. Yani toplamda 19°C’lik bir düşüş sağlandı. Bu değer, deneyin sahibi için de beklenenden daha etkileyici bir sonuç olarak öne çıktı.
Yine de bu çözümün günlük kullanım için pratik olmadığı açık. Bir tüketici kasasının içine bu kadar uzun bir baca sistemi yerleştirmek mümkün değil. Hatta denemeyi tekrarlamak isteyenlerin bile bileşenleri büyük olasılıkla açık test sehpası üzerinde kurması gerekiyor. Kısacası çalışma, doğrudan uygulanabilir bir ürün fikrinden çok, doğal konveksiyonun işlemci soğutmasında ne kadar etkili olabileceğini gösteren ilginç bir mühendislik deneyi niteliği taşıyor.
