ABD yönetimi, Çin’in gelişmiş yapay zeka hesaplama kaynaklarına dolaylı erişimini sınırlamayı hedefleyen yeni bir ihracat kontrolü üzerinde çalışıyor. Değerlendirilen düzenleme, Çin’in mevcut kısıtlamaları aşarak Tayland ve Singapur gibi komşu ülkelerdeki uzak sunucular üzerinden gelişmiş AI donanımına erişmesini hedef alacak. Habere göre ABD Ticaret Bakanlığı, söz konusu kuralı sektör temsilcileriyle görüş almak amacıyla en erken eylül ayında paylaşabilir.
Bu girişim, Washington’ın AI ihracat kontrollerinde bir süredir yaşadığı politika belirsizliğinin son halkası konumunda. 2025’in başında Biden dönemine ait AI Diffusion Rule geri çekilmişti. Kural teknik olarak hâlâ yürürlükte olsa da Ticaret Bakanlığı, geçiş sürecinde bunu uygulamayacağını açıklamıştı. Mart ayında ise gelişmiş AI çip ihracatı için kademeli bir lisans yapısına işaret eden yeni bir açıklama gelmiş, ancak bu çerçeve ABD’deki AI sektöründen gelen tepkiler sonrası yaklaşık bir hafta içinde geri alınmıştı.
Eski kurallar ile yeni öneriler arasındaki bu uyumsuzluk, yönetimin Çin’e yönelik teknoloji kısıtlamalarında nasıl bir yol izleyeceğine dair soru işaretlerini artırmış durumda. Bu sırada Tayvan tarafında da ileri seviye Nvidia AI çiplerinin Çin’e kaçırıldığı iddialarıyla bağlantılı adımlar geldi. Temmuz ayında bir Nvidia çalışanı sahte belge düzenleme şüphesiyle gözaltına alınmıştı. Kısa süre önce de Tayvan makamları, Supermicro sunucularının Çin’e kaçırılmasıyla ilişkili olarak dokuz kişiyi suçladı.
Mevcut ihracat kontrollerinin omurgasını büyük ölçüde 2022 döneminde oluşturulan kurallar meydana getiriyor. Bu çerçeve, Çin’in yalnızca gelişmiş AI çiplerine değil, aynı zamanda EUV litografi makineleri gibi ileri yarı iletken üretim ekipmanlarına erişimini de sınırlıyor. ABD Temsilciler Meclisi’ndeki bazı üyeler de, Biden yönetiminin görev süresinin sonuna doğru getirdiği kontrollerin mevcut yönetim tarafından daha sıkı uygulanması çağrısında bulunuyor.
Yeni düzenleme fikrinin arkasındaki etkenlerden birinin Moonshot’ın Kimi K3 modeli olduğu belirtiliyor. Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikası Ofisi Direktörü Michael Kratsios, temmuz ayında yaptığı paylaşımda Moonshot’ın Kimi K3 eğitiminde, Tayland’daki Nvidia donanımlı sunucular üzerinden damıtılmış ABD modellerinden yararlandığını öne sürmüştü.
Bununla birlikte, Ticaret Bakanlığı bu kuralı ilerletirse hukuki itirazlarla karşılaşması bekleniyor. Tartışmanın merkezinde, fiziksel ürün sevkiyatını denetlemeye alışkın olan ihracat rejiminin uzak erişimi ne ölçüde düzenleyebileceği sorusu var. Yine de yönetimin farklı araçlara yönelmesi mümkün. Bunların başında, müşteri tanıma yükümlülükleri olarak bilinen kontroller geliyor. Biden döneminde 2025’in başında Foundry Due Diligence Rule ile devreye alınan bu kontroller için de Trump yönetimi şu aşamada uygulama yoluna gitmeyeceğini belirtmişti.
