ABD’de veri merkezi yatırımlarına yönelik yerel itirazlar hız kazanıyor. Araştırma grubu Data Center Watch verilerine göre Nisan-Haziran döneminde toplam değeri $68 milyar olan veri merkezi projeleri ya durduruldu ya da gecikti. Aynı dönemde 30 eyalet meclisi, veri merkezlerinin konumu ve kaynak tüketimine ilişkin kurallar uygulamaya aldı. Bazı bölgelerde topluluklar, geliştiriciler resmi izin başvurusu yapmadan önce bile planlanan inşaatlar için moratoryum talep ediyor.
Bu tablo, özellikle AI odaklı veri merkezlerinin arazi kullanımı, gürültü, elektrik tüketimi ve su kullanımı nedeniyle ülke genelinde artan tepkiyle bağlantılı. Temmuz ayında tek bir hafta sonunda 42 eyalette eş zamanlı 142 protesto düzenlendiği belirtiliyor. Data Center Watch, Hawaii hariç tüm eyaletlerde toplam 843 muhalif grubun faaliyet gösterdiğini tahmin ediyor.
En büyük tartışma başlıklarından biri çevresel etki. AI veri merkezleri, yüz binlerce hızlandırıcıyı soğutmak için yüksek miktarda su kullanıyor. Haberde, 2030’a kadar AI’ın toplam su tüketiminin 600 milyar galona ulaşabileceği aktarılıyor. Buna karşılık büyük teknoloji şirketleri sorunun abartıldığını savunuyor. OpenAI CEO’su Sam Altman, 38.000 ChatGPT sorgusunun bir badem üretimi kadar su kullandığını söylerken, Microsoft yeni veri merkezi mimarisinin bir restoran kadar az su tüketebildiğini belirtiyor.
Buna karşın somut örnekler tartışmayı büyütüyor. Mayıs ayında bir AI veri merkezi projesinin, çevredeki düşük su basıncı fark edilene kadar 1 yıl 3 ay içinde gizlice 29 milyon galon su tükettiği ifade ediliyor. Elektrik tarafında da benzer endişeler var. Analistler, veri merkezlerinin 2035’e kadar ABD elektrik tüketiminin %20’sini oluşturabileceğini öngörüyor. Virginia’daki bir AI veri merkezinin, bölge sakinlerinin elektrik faturalarında geri döndürülemez %76 artışa yol açtığı ve bunun ardından eyaletin projeye özel iletim altyapısı maliyetini hyperscaler şirketlere yüklediği aktarılıyor.
Artan enerji ihtiyacı, şirketleri sahada elektrik üretimine de yöneltiyor. Meta’nın Hyperion tesisi için Entergy Louisiana ile 7 GW gücünde anlaşma yaptığı belirtiliyor. Ancak şebekeden bağımsız üretim yeni bir tartışma yaratıyor; birçok şirket, hızlı devreye alınabildiği için gaz santrallerine yöneliyor. Elon Musk’ın Colossus 2 veri merkezine güç sağlayan izinsiz 59 doğal gaz türbininin binlerce ton kirletici saldığı, Amazon’un 35 türbinli özel gaz santralinin ise yılda 33 milyon ton sera gazı salımı için onay aldığı ifade ediliyor.
Öte yandan hyperscaler şirketler 2023’ten bu yana veri altyapısına $1 trilyondan fazla harcama yaptı. Yalnızca 2026 için beklenen Capex tutarı $745 milyar seviyesinde. AI veri merkezi yatırımlarının 2050’ye kadar $32 trilyona ulaşmasının beklendiği ortamda, tartışma artık yalnızca teknoloji büyümesi ile yerel yaşam kalitesi arasında değil; altyapı, çevre ve enerji politikaları arasında da şekilleniyor.
