Çin merkezi yönetimi, özellikle AI döneminde işlem gücünü ulusal güçle yakından ilişkili görüyor. Bu yaklaşım doğrultusunda Huawei ve Tencent gibi büyük teknoloji şirketleri, ülkenin farklı bölgelerinde yeni veri merkezleri kuruyor. Son yıllarda Guizhou gibi Shenzhen’in 500 milden fazla kuzeybatısında yer alan kırsal eyaletlerde onlarca tesis inşa edildiği, yenilerinin de yolda olduğu belirtiliyor.
Bu genişleme, ABD’de görülen daha sert toplumsal ve düzenleyici itirazlarla karşılaştırıldığında daha sorunsuz ilerliyor. Bölgedeki bazı yerel sakinler, veri merkezleriyle birlikte gelen yol, ulaşım ve ticari hareketlilikten memnun olduklarını ifade ediyor. Altyapı yatırımları sayesinde ulaşımın kolaylaştığı, ticaretin canlandığı ve yeni iş fırsatlarının ortaya çıktığı aktarılıyor. Ana yolların geliştirilmesiyle birlikte köylerde yaşayanların eskisine göre daha yakında iş bulabildiği de söyleniyor.
Bununla birlikte bu olumlu tablo, itiraz mekanizmalarının sınırlı olduğu gerçeğinden bağımsız değil. Pekin’in protestolar ve merkezi politikalara yönelik itirazlar üzerinde sıkı bir kontrol uyguladığı, bu nedenle sıradan vatandaşların bu tür projelere karşı çıkmasının kolay olmadığı vurgulanıyor.
ABD’de veri merkezlerine yönelik tepkinin önemli nedenlerinden biri, elektrik şebekesi üzerindeki yük ve bunun maliyetlere yansıması. Ülkenin en büyük elektrik bölgesi olan PJM Interconnection’da, veri merkezlerinin şebeke üzerindeki baskısı nedeniyle elektrik maliyetlerinin %76 arttığı belirtiliyor. Ayrıca 2035 yılına kadar ABD’de üretilen elektriğin %20’sinin, toplam 194GW düzeyinde, veri merkezlerine ayrılmasının beklendiği ifade ediliyor.
Çin tarafında ise bazı analistler, enerji üretim kapasitesinin önemli bir avantaj sağladığını düşünüyor. Batı Çin’deki bazı eyaletlerin, Çin çiplerini kullanan AI şirketlerine elektrik faturalarında ciddi indirimler sunduğu belirtiliyor. Buna ek olarak konut ve tarım kullanıcılarının enerji maliyetlerinin devlet tarafından sübvanse edilmesi, veri merkezlerinin yakınında yaşayan vatandaşların elektrik faturalarının artacağı endişesini daha sınırlı hale getiriyor.
Kırsal bölgelerin bir diğer avantajı da geniş arazi ve yenilenebilir enerji kapasitesi. Bazı bölgelerde enerji arz fazlası sorun yaratırken, yüksek güç tüketen veri merkezleri bu fazla üretimi değerlendiren bir unsur haline geliyor. Öte yandan tüm ekonomik göstergeler aynı ölçüde olumlu değil. Tayvan merkezli DSET araştırmacılarına göre Guizhou son 10 yılda ortalama %7,4 GDP büyümesi görse de ücret artışları aynı hızda gerçekleşmedi; bu da veri merkezlerinin yatırım çekmesine karşın kişi başına gelir üzerindeki etkisinin sınırlı kalabildiğine işaret ediyor.
