Çin, küresel helyum sevkiyatlarını kısıtlama kararı aldı. Uygulamanın kapsamının geniş olduğu belirtilirken, ülkenin dünya helyum üretimindeki payı sınırlı olduğu için bunun tek başına yarı iletken sektöründe büyük bir sarsıntı yaratması beklenmiyor. Yine de helyumun çip üretiminde kritik aşamalarda kullanılması, kararı sektör açısından dikkat çekici hale getiriyor.
Helyum, yarı iletken üretiminde birden fazla temel süreçte görev alıyor. Bunlar arasında farklı kaplama ve biriktirme yöntemleri, wafer soğutma ve aşındırma süreçleri yer alıyor. Ayrıca gaz, gelişmiş EUV litografi sistemlerinin üretimin ilk aşamalarındaki soğutma ihtiyaçlarında da önemli rol oynuyor. Bu nedenle helyum tedarikindeki herhangi bir aksama, özellikle talebin yüksek seyrettiği dönemde çip üretimini doğrudan etkileyebiliyor.
Kararın zamanlaması da dikkat çekiyor. Yapay zeka odaklı milyarlarca dolarlık yatırımlar nedeniyle yarı iletken talebi zaten güçlü seyrederken, Orta Doğu’daki gerilimin yeniden artması emtia ve sanayi gazları tarafında ek risk oluşturuyor. Çin ise potansiyel arz sıkışıklığını gerekçe göstererek bugün itibarıyla helyum ihracatını dondurduğunu açıkladı.
US Geological Survey verilerine göre Çin, Mart 2026 itibarıyla küresel helyum üretiminde altıncı sırada yer alıyor. Çin ile Polonya’nın her biri 3 milyon metreküp üretimle %1.6 paya sahip. Listenin başında 81 milyon metreküplük üretimle ABD bulunuyor. ABD’yi Katar ve Rusya izliyor; Cezayir ve Kanada da önemli üreticiler arasında gösteriliyor. Bu tablo, Çin’in küresel arzda belirleyici oyuncu olmadığını, ancak yine de tamamen göz ardı edilemeyecek bir paya sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Haberde aktarılan çerçeveye göre Çin’in ihracatı durdurma kararında iç pazarın korunması öne çıkıyor. Ülkenin helyum ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılaması ve yerli çip üretimini destekleme isteği bu adımın temel nedeni olarak gösteriliyor. ABD yaptırımları nedeniyle Çin’in, Tayvan gibi pazarlardan en yeni ürünlere erişimi kısıtlandıkça kendi yarı iletken kapasitesine daha fazla dayanması gerekiyor.
Bu da kesintisiz gaz tedarikini Çin açısından daha kritik hale getiriyor. Yerli çip sektörü ölçek bakımından küresel rakiplerinin gerisindeyken, üretim hattında kullanılacak temel girdilerde yaşanabilecek bir belirsizlik doğrudan stratejik risk anlamına geliyor. Dolayısıyla karar, yalnızca dış ticaret değil aynı zamanda sanayi politikası başlığı altında da değerlendirilebilir.
Helyumun yarı iletken sektöründeki önemine yılın başlarında Intel CEO’su Lip-Bu Tan da dikkat çekmişti. Tan, yapay zeka talebinin büyümesini sınırlayan darboğazlar arasında enerji kısıtlarının yanı sıra helyum etkisinin de önemli olabileceğini söylemişti. Bu açıklama, gazın çoğu zaman ikinci planda kalan ancak üretim sürekliliği açısından kritik bir unsur olduğunu bir kez daha gösteriyor.
