Malezya gümrük yetkilileri, Kuala Lumpur Uluslararası Havalimanı’nın serbest ticaret bölgesinde gelişmiş AI çipleri taşıyan 30 sunucuya el koydu. 15 Ekim’de gerçekleştirilen operasyonda ele geçirilen sevkiyatın toplam değerinin $12 milyonun üzerinde olduğu, bunun da yaklaşık 49.5 milyon Malezya ringgitine karşılık geldiği açıklandı. İlk incelemelere göre gönderi bir Asya ülkesinden geldi ve başka bir Asya ülkesine gönderilmek üzere hazırlanmıştı.
Yetkililerin verdiği bilgiye göre sunucular, sıradan elektronik ürünler gibi beyan edilerek işlem görmeye çalıştı. Soruşturmayı yürüten birimler, Malezya’nın bu düzende nihai varış noktası değil, kısıtlamaları aşmak için kullanılan bir transit durak olarak değerlendirilmiş olabileceğini düşünüyor. Sevkiyatla bağlantılı olduğu belirtilen Malezyalı şirket de soruşturmaya yardımcı olması için çağrıldı.
Olayın, haziran ayında ortaya çıkarılan benzer bir girişimle bağlantılı olabileceği ifade ediliyor. 5 Haziran’da yine aynı havalimanında gelişmiş AI çipleri içeren 72 sunucu birimi tespit edilmişti. O sevkiyatın değerinin yaklaşık $13 milyon olduğu belirtilmiş, ürünlerin bilgisayar bileşeni olarak yanlış beyan edildiği ve gerekli izin olmadan yeniden ihraç edilmek istendiği aktarılmıştı. Yetkililer, şu ana kadar en az beş vakada toplam $25 milyonun üzerinde el koyma işlemiyle bağlantılı bir ağdan şüpheleniyor.
Buna karşın mevcut vakada kritik ayrıntılar hâlâ net değil. Ele geçirilen sistemlerde hangi çiplerin bulunduğu, bu çiplerin hangi ülkede üretildiği, son varış noktasının neresi olduğu ve alıcının bir şirket mi yoksa askeri bir yapı mı olduğu açıklanmadı. Soruşturmanın devam etmesi nedeniyle daha fazla bilgi paylaşılmadı.
Bu tür sevkiyatlar üzerindeki ilginin temelinde, ABD’nin gelişmiş Nvidia ve diğer ABD menşeli AI çiplerinin Çin’e ulaşımına yönelik ihracat kısıtlamaları bulunuyor. Çin, ele geçirilen donanımlar için en olası hedeflerden biri olarak görülse de mevcut olay özelinde resmi bir doğrulama yapılmış değil. Ancak bölgedeki kaçakçılık ağlarının, doğrudan kısıtlamalara tabi olmayan ülkeleri ara durak olarak kullanıp daha sonra ürünleri yeniden sevk etmeye çalıştığı uzun süredir biliniyor.
Malezya’nın coğrafi konumu ve gelişmiş lojistik altyapısı, ülkeyi meşru ticaret için önemli bir merkez haline getirirken, aynı özellikler hassas teknolojilerin kaçak taşınması açısından da risk yaratıyor. Bu hattı daraltmak amacıyla ülke, ABD menşeli gelişmiş AI çiplerinin hareketine yönelik ihracat kontrolleri uygulamaya başladı. Benzer adımlar Singapur ve Tayvan gibi diğer Asyalı ABD müttefiklerinde de görülüyor. Öte yandan Çin’de güçlü Nvidia GPU’larına yönelik talebin yüksek kalması, kaçak donanım pazarını canlı tutmaya devam ediyor.
