Samsung, SK hynix ve Micron, 25 Haziran’da California’daki bir federal mahkemede açılan toplu davada rekabete aykırı iş birliği ve fiyat sabitleme iddialarıyla karşı karşıya kaldı. Dava, son dönemdeki bellek fiyat artışları sırasında commodity DRAM içeren ürünler satın alan tüketici ve işletmeleri kapsayacak şekilde ilerlemeyi hedefliyor.
Davada öne çıkan iddia, üç üreticinin küresel DRAM pazarındaki baskın konumlarını kullanarak yapay zekâ için kritik görülen High-Bandwidth Memory (HBM) üretimine eşgüdümlü biçimde yöneldiği yönünde. Şikâyete göre bu stratejik değişim, eski ve yaygın bellek türleri olan DDR3 ve DDR4 üretimini kısmak için bir gerekçe olarak kullanıldı.
Başvuruda, commodity DRAM arzının bu koordineli hamle nedeniyle belirgin şekilde daraldığı ve bunun da son dört yılda fiyatları yaklaşık yüzde 700 artırdığı savunuluyor. Dava metni, son dönemde bellek maliyetlerindeki yükselişi ürün fiyatlarına yansıtan şirketleri de örnek gösteriyor; özellikle Apple’ın iPad ve Mac tarafındaki kapsamlı zamları dosyada dikkat çeken unsurlar arasında yer alıyor.
Şikâyet ayrıca, üç şirketin geçmişteki rekabet ihlallerine de atıf yaparak bir davranış örüntüsü oluşturmaya çalışıyor. Samsung ve SK hynix, 2000’li yıllarda ABD Adalet Bakanlığı tarafından açılan cezai fiyat sabitleme davalarında suçunu kabul etmişti. Bu süreçte toplam $731 milyon ceza kesilmiş, bazı yöneticiler de hapis cezası almıştı.
Davanın zamanlaması da önemli. Bellek fiyatlarındaki artış, son aylarda yalnızca bileşen üreticilerini değil, nihai ürün satıcılarını da etkiliyor. Lenovo gibi bazı şirketler, yükselen bellek maliyetlerinin artık “yeni normal” hâline geldiği uyarısında bulunuyor. Öte yandan bu tür açıklamaların, tüketicilerin alım kararlarını öne çekmeye dönük ticari bir yönü olabileceği de tartışılıyor.
Buna rağmen finans çevrelerinden gelen projeksiyonlar, yakın vadede belirgin bir rahatlama beklemediğini gösteriyor. Jefferies, 2026’nın üçüncü çeyreğinde bellek fiyatlarının mevcut çeyreğe kıyasla yüzde 40-50 artmasını, yılın dördüncü çeyreğinde ise buna ek olarak çeyrekten çeyreğe yüzde 30-40 yükselmesini öngörüyor. 2027 için de yıllık bazda yüzde 40-45 artış beklentisi korunurken, fiyatların ancak 2028’de bir miktar ılımlı seyretmesi bekleniyor.
Şimdilik davadaki iddialar mahkeme sürecinde değerlendirilecek. Ancak dosya, HBM talebinin hızla arttığı bir dönemde DDR3 ve DDR4 gibi geleneksel belleklerin arzı ile fiyatlamasının artık sadece tedarik konusu değil, hukuki bir tartışma başlığına da dönüştüğünü gösteriyor.
