ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka yatırımlarını ülke içinde tutmaya dönük yeni bir adım olarak, ABD şirketlerinin yurt dışında veri merkezi kurmasını engellemek ya da bu yatırımları “çok büyük bir vergiyle” cezalandırmak istediğini açıkladı. Açıklama, henüz kabine ve danışmanlarla detaylı biçimde görüşülmemiş bir politika fikri olarak öne çıkıyor.
Trump, AI altyapısı kuran büyük şirketlerin yüksek gelir elde ettiğini ve veri merkezi yatırımı yapmak istedikleri yerel topluluklarla daha sert pazarlık yapılabileceğini savundu. Bu yaklaşım, son dönemde bazı eyaletler ve yerel yönetimlerde görülen taleplerle de örtüşüyor. Pennsylvania’daki bir kasabanın AI veri merkezi onayı için 43 ayrı şart sıraladığı, New York eyaletinin ise belediyelere megawatt başına $1 milyon topluluk yatırımı talep etmelerini önerdiği belirtiliyor.
Bazı geliştiriciler bu talepleri kabul etmeye açık görünüyor. Bir örnekte, 13.000 dönümlük tesisin onay alması halinde hane başına $10.000 teklif edildiği aktarılıyor. Elon Musk’ın SpaceX şirketinin de amiral gemisi AI veri merkezi yakınındaki 418 evi satın aldığı ifade ediliyor. Öte yandan, ABD genelinde veri merkezi moratoryumlarının 500’ü aşması, yeni projelerin ilerlemesini daha da zorlaştırıyor.
Trump’ın yurt dışı veri merkezlerine karşı çıkmasının olası nedenlerinden biri, Çinli AI laboratuvarlarının ABD ihracat kısıtlamalarını dolaylı yoldan aşabilmesi. Buna göre bazı kuruluşlar, Çin’e doğrudan satışı yasaklanan Nvidia Blackwell ve gelecekteki Vera Rubin gibi AI hızlandırıcılarının bulunduğu denizaşırı veri merkezlerine veri göndererek bu altyapılardan yararlanabiliyor. Trump da Çin’in bu kapasiteyi kullanmasını engellemek istediklerini söyledi.

Bu açığı kapatmak amacıyla ABD Temsilciler Meclisi, Ocak 2026’da Remote Access Security Act (RASA) tasarısını kabul etti. Ancak tasarı o tarihten bu yana Senato’da bekliyor. ABD Bureau of Industry and Security (BIS) de benzer yönde adımlar atıyor. Nvidia’nın müşterilerine, hukuki riskten kaçınmak için son kullanıcılarının en az %51 oranında Çin dışından olması gerektiği yönünde uyarı yaptığı belirtiliyor.
Bununla birlikte, “çok büyük vergi” fikrinin nasıl uygulanacağı belirsiz. ABD’de yeni vergi koyma yetkisi anayasal olarak Kongre’ye ait ve Beyaz Saray’ın bunu tek başına hayata geçirmesi kolay görünmüyor. Ayrıca veri egemenliği ve gecikme süreleri de önemli bir engel. Bazı ülkeler verinin kendi sınırları içinde tutulmasını şart koşuyor; bu nedenle ABD merkezli şirketler yerel pazarlara hizmet verebilmek için o ülkelerde veri merkezi kurmayı tercih ediyor. Bu seçeneğin kapanması, hem ticari fırsat kaybına hem de daha yüksek gecikmeye yol açabilir.

