ABD ile Çin arasındaki son zirve sırasında çip ihracatına dair yeni bir adım gelebileceği yönünde beklenti oluşsa da pratikte bir değişiklik yaşanmadı. Nvidia H200 için satış izni verilmiş olmasına rağmen Çin’e tek bir teslimatın dahi başlamadığı belirtiliyor. Sorunun kaynağı bu kez Washington’ın onay vermemesi değil; aksine, lisanslar mevcut olmasına rağmen Pekin’in kendi şirketlerinin bu çipleri teslim almasına izin vermemesi.
Mevcut tabloda yaklaşık 10 Çinli şirketin H200 ithalatı için onaylı ABD ihracat lisansına sahip olduğu ifade ediliyor. Bu şirketler arasında Alibaba, Tencent, ByteDance ve JD.com yer alıyor. Her biri için 75.000 adede kadar izin bulunduğu, Lenovo ve Foxconn’un da dağıtıcı olarak yetkilendirildiği aktarılıyor. Kâğıt üzerinde bakıldığında sevkiyatların başlaması için gerekli resmi çerçeve kurulmuş durumda. Ancak fiili teslimat süreci ilerlemiyor.
Çıkmazın nedeni, iki ülkenin kurallarının birbirini boşa düşürmesi. ABD kurallarına göre Çinli müşteriler tarafından sipariş edilen H200 çiplerinin yalnızca Çin içinde kullanılması gerekiyor. Pekin ise Çinli teknoloji şirketlerine Nvidia çiplerini esas olarak yurt dışı operasyonlarında sınırlı biçimde kullanmaları, buna karşılık ülke içinde yerli üretim çözümlerini desteklemeleri yönünde talimat veriyor. Böylece ABD’nin lisans koşulu ile Çin’in kullanım politikası aynı anda karşılanamıyor.
Başka bir ifadeyle, ihracat için onaylanan H200’ler ABD kuralları gereği Çin içinde konuşlandırılmak zorunda, fakat Pekin bu yerel kullanımı teşvik etmiyor; hatta şirketleri yerli alternatiflere yönlendiriyor. Çin tarafında ayrıca tedarik zinciri güvenliği incelemesiyle ABD yarı iletkenlerine bağımlılığı azaltmaya dönük bir yaklaşım benimsendiği belirtiliyor. Bu da sorunun geçici bir bürokratik gecikmeden çok daha derin, yapısal bir politika tercihi olduğunu gösteriyor.
ABD tarafında da bu durumun farkında olunduğu görülüyor. Geçen ay yapılan bir Senato oturumunda Çinli şirketlerin yatırımlarını Huawei dahil yerli tedarikçilere kaydırmaya çalıştığı dile getirildi. Dolayısıyla mesele yalnızca hangi ürünün ithal edilebildiği değil, Çinli büyük teknoloji şirketlerinin hangi donanım ekosistemine uzun vadeli olarak bağlanacağı. H200’ün sevk edilmemesi, pazardaki talebin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor; talebin yönünün siyasi ve endüstriyel tercihlerle değiştirildiğini gösteriyor.
Zirve haftasında dikkat çeken asıl gelişme de burada ortaya çıktı. DeepSeek, en yeni modelinin Huawei işlemciler üzerinde çalışacak şekilde optimize edildiğini doğruladı. Tencent tarafı, Çin’de GPU arzının 2026 boyunca kademeli olarak artacağını söyledi. Alibaba cephesinde ise T-Head markalı şirket içi GPU’ların ölçekli seri üretime ulaştığı belirtildi. Bu üç gelişme birlikte okunduğunda, Çin’in yalnızca ithalat kısıtlarına tepki vermediği, aynı zamanda yerli yapay zekâ donanımı zincirini daha görünür biçimde devreye aldığı anlaşılıyor.
Özellikle DeepSeek’in attığı adım önemli. Nisan ayında duyurulan DeepSeek V4, modelin yalnızca çıkarım tarafında değil eğitim tarafında da Huawei Ascend çiplerine uyarlandığını göstermişti. Bu, Çin’de öne çıkan büyük modeller arasında önemli bir eşik olarak görülüyor. Son gelişmeler, bu geçişin deneysel aşamayı geride bıraktığına işaret ediyor. Artık konu yalnızca teknik uyumluluk testi değil; tedarik zinciri ve platform stratejisinin parçası haline gelmiş durumda.
Bunun Nvidia açısından somut ticari karşılığı da var. Şirketin Çin gelirinin son çeyreklerde yaklaşık %5 seviyesine gerilediği, sıkılaşan ihracat kontrollerinden önce ise bu oranın %20’nin üzerinde olduğu belirtiliyor. Ayrıca mevcut çeyreğe ilişkin şirket beklentisi, Çin’den sıfır gelir varsayımı üzerine kurulmuş durumda. Bu tablo, Çin pazarının tamamen ortadan kalktığını değil, erişimin lisans verilse bile siyasi koşullar nedeniyle fiilen bloke olabildiğini ortaya koyuyor.
Jensen Huang’ın son anda ABD heyetine dahil edilmesi, konunun ticari ve diplomatik açıdan ne kadar önemli görüldüğünü gösterdi. Ancak ortaya çıkan sonuç, şirket yöneticilerinin doğrudan temaslarının yapısal engeller karşısında sınırlı kaldığını ortaya koyuyor. Eğer sorun prosedürel bir gecikmeden ibaret olsaydı, üst düzey siyasi temaslar ilerleme sağlayabilirdi. Fakat burada engel, her iki tarafın bilinçli biçimde kurduğu ve birbirini kilitleyen politika çerçevesi.
Yapay zekâ endüstrisi açısından daha geniş okuma ise şu: Dünyanın en büyük ikinci yapay zekâ pazarında baskın donanım mimarisinin hangisi olacağına teknik karşılaştırmalardan çok kamu politikası karar veriyor. Pekin’in platformları Nvidia H200 yerine Huawei Ascend çizgisine yönlendirmesi, sadece ticaret mesajı değil. Bu, performans farkının yeterince hızlı kapanacağı ve yerli ekosisteme bağımlılığın yönetilebilir olacağı varsayımına dayanan yapısal bir tercih. DeepSeek V4 gibi örnekler de en azından bazı iş yüklerinde bu yaklaşımın uygulanabilir görüldüğünü düşündürüyor.
Gelinen noktada H200 anlaşması iptal edilmiş değil. Ürün onaylanmış, lisanslanmış ve hukuken mümkün hale getirilmiş durumda. Buna rağmen teslimatlar donmuş halde. Boşalan alanı ise giderek daha görünür biçimde Huawei dolduruyor. Kısa vadede bu tablo değişmediği sürece, Çin’de yapay zekâ altyapısının yönü pazar dinamiklerinden çok devlet politikası tarafından belirlenmeye devam edecek.
