ABD’de bilim politikaları açısından önemli bir gerilim, National Academies of Science etrafında büyüyor. İç Savaş döneminde hükümete danışmanlık sağlamak amacıyla kurulan kurum, yıllar içinde ülkenin en saygın bilimsel organizasyonlarından biri haline geldi. En temel rolü, bilimsel ve teknolojik konularda kapsamlı uzman raporları hazırlamak ve bunu yaparken ülke çapındaki önde gelen araştırmacıları bir araya getirmek.
National Academies’in hazırladığı raporlar, geçmişte kamuoyunda tartışmalı başlıklara da girmekten kaçınmadı. Güçlü siyasi ve ekonomik aktörleri rahatsız etme ihtimaline rağmen kurum, şimdiye kadar bu dengeyi büyük ölçüde koruyabildi. Ancak son dönemde ortaya çıkan gelişmeler, bu yaklaşımın sınırına gelinmiş olabileceğini gösteriyor.
Gerilimin merkezinde, aşırı hava olaylarının insan kaynaklı iklim değişikliğiyle ne ölçüde ilişkilendirilebileceğini ele alan bir uzman raporu yer alıyor. Bu tür “atıf” çalışmaları, belirli hava olaylarında küresel ısınmanın etkisini değerlendirmeyi amaçlıyor. Haberde aktarıldığı kadarıyla fosil yakıt şirketleri, hazırlanmakta olan bu raporun, kendilerine karşı açılmış davalarda hukuki sorumluluk tartışmalarını güçlendirebileceğinden endişe ediyor.
National Academies kamuoyu önünde oldukça temkinli bir çizgi izledi. Kurumun başkanı Marcia McNutt, geçen yılki yıllık “state of the science” konuşmasında Trump yönetiminin bilime yönelik sert tutumuna neredeyse hiç değinmedi. Aynı yaklaşım bu yıl da sürdürüldü. Buna rağmen kurumun Cumhuriyetçi siyasetçilerin hedefinden çıkamadığı görülüyor.
Sorunun kaynağı olarak, önceki yönetimler döneminde başlatılmış projeler gösteriliyor. Bunlardan biri, Reference Manual on Scientific Evidence adlı başvuru kaynağının dördüncü sürümünün hazırlanması. Söz konusu kılavuz, mahkemelerde karşılarına çıkan bilimsel konularda yargıçlara yol göstermek amacıyla Federal Judicial Center için hazırlanıyor.
Bu nokta önemli çünkü bilimsel kanıtların mahkeme süreçlerinde nasıl değerlendirileceği, özellikle çevre, sağlık ve iklim davalarında doğrudan sonuç doğurabiliyor. İklim değişikliğiyle bağlantılı zarar iddialarının daha sistematik biçimde ele alınması, fosil yakıt şirketleri açısından yalnızca bilimsel değil, aynı zamanda hukuki ve mali risk anlamına geliyor. Hazırlanan atıf raporuna yönelik hassasiyetin temelinde de bu var.
Haberde öne çıkan tablo, National Academies’in uzun yıllardır sürdürdüğü teknik ve kurumsal tarafsızlık çizgisinin artık siyasi baskıyı savuşturmak için yeterli olmayabileceğine işaret ediyor. Kurum, açık bir siyasi çatışmaya girmeden görevini sürdürmeye çalışsa da, iklim bilimi gibi ekonomik ve hukuki etkileri yüksek alanlarda hazırlanan raporlar artık doğrudan politik mücadelelerin parçası haline geliyor.
Sonuç olarak tartışma, tek bir raporun ötesine uzanıyor. Mesele, bilimsel kurumların kamu politikası, mahkeme süreçleri ve güçlü sektörlerin çıkarlarıyla kesişen başlıklarda ne kadar bağımsız hareket edebileceği. National Academies örneği, özellikle iklim bilimi söz konusu olduğunda, teknik uzmanlık ile siyasi baskı arasındaki gerilimin ABD’de daha görünür hale geldiğini ortaya koyuyor.
