ABD’de dört ailenin açtığı yeni bir dava, Meta, TikTok, Snap ve Google’ı genç kullanıcılar üzerinde bağımlılık yaratan ve tehlikeli olduğu öne sürülen platformlar geliştirmekle suçluyor. Kişisel yaralanma ve haksız ölüm başlığıyla açılan davada, söz konusu şirketlerin ürünlerinin dört çocuğun ölümüne katkıda bulunduğu iddia ediliyor.
Davayı açan Social Media Victims Law Center, şirketlerin kendi araştırmacılarından gelen tekrar eden uyarıları dikkate almadığını, zarara işaret eden kanıtları gizlediğini ve psikolojik olarak hassas anlarda reşit olmayan kullanıcıları profilleyen sistemler kurduğunu ileri sürüyor. İddialara göre platformlar, kullanıcı davranışlarını izleyerek belirli içerikleri öne çıkardı ve bunu etkileşimi artırma hedefiyle yaptı.
Dava dosyasında özellikle “diet and beauty” reklamları, görünümü değiştiren filtreler ve sosyal karşılaştırmayı teşvik eden özellikler gibi araçlara dikkat çekiliyor. Bu tür içerik ve özelliklerin depresyon, kendine zarar verme ve intihar düşünceleriyle ilişkilendirildiği savunuluyor. Davaya konu ölümlerin Temmuz 2024 ile Eylül 2025 arasında Texas, North Carolina, Minnesota ve Tennessee’de yaşandığı belirtiliyor.
Davanın Delaware’de açılmış olması da dikkat çekiyor. Buna gerekçe olarak, yakın dönemde eyalet ve federal mahkemelerde görülen süreçlerde bu sosyal medya şirketlerine ait iç belgelerin mührünün kaldırılması gösteriliyor. Böylece daha önce kamuya kapalı olan bazı şirket içi materyallerin dava sürecine zemin hazırladığı anlaşılıyor.
Şirketlerden yalnızca Google tarafı kamuya açık bir değerlendirme paylaştı. Şirket, gençler için daha güvenli ve sağlıklı bir deneyim sunmanın çalışmalarının temel parçası olduğunu, ruh sağlığı ve ebeveynlik alanındaki uzmanlarla birlikte yaşa uygun deneyimler ve ebeveyn kontrolleri geliştirdiklerini belirtti. Google ayrıca ailelere taziyelerini sunduğunu ve davadaki iddiaları incelediğini ifade etti.
Bu dava, söz konusu platformlara yöneltilen ilk hukuki girişim değil. Yaz aylarının başında dört ABD eyaleti, Facebook ve Instagram’ın bağımlılık yaratan tasarımlara sahip olduğunu ve bu uygulamaların ne kadar güvenli olduğu konusunda kamuoyunu yanılttığını öne sürerek Meta’ya dava açmıştı. Ondan bir ay önce ise Meta, Snap ve TikTok, Kentucky’deki bir okul bölgesi tarafından açılan sosyal medya bağımlılığı davasında ayrı ayrı uzlaşmaya gitmişti.
Son gelişme, özellikle genç kullanıcı güvenliği, platform tasarımı ve öneri sistemlerinin etkisi etrafındaki hukuki baskının büyümeye devam ettiğini gösteriyor. Davanın nasıl sonuçlanacağı belirsiz olsa da, sosyal medya şirketlerinin reşit olmayan kullanıcılarla ilgili ürün kararları üzerindeki inceleme giderek daha yoğun hale geliyor.
